Jouw Masters in Cijfers.
Actueel & Wetswijzigingen
Wet DBA en schijnzelfstandigheid: wat betekent de handhaving in 2026 voor jou?
Sinds 1 januari 2025 handhaaft de Belastingdienst weer volledig op schijnzelfstandigheid. Werk je als zzp’er voor één vaste opdrachtgever, dan is dit een onderwerp om serieus te nemen.
Dit artikel legt uit wat schijnzelfstandigheid is, hoe de handhaving in 2026 werkt, en wat de gevolgen zijn als de Belastingdienst jouw situatie zo beoordeelt.
Wat is schijnzelfstandigheid?
Schijnzelfstandigheid betekent dat iemand formeel als zzp’er werkt, maar de arbeidsrelatie in de praktijk kenmerken heeft van een dienstverband: vaste werktijden, een gezagsverhouding met de opdrachtgever, en geen ondernemersrisico. De Wet DBA (Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties) regelt hoe dit wordt beoordeeld.
Bron: Belastingdienst — Schijnzelfstandigheid en arbeidsrelatie
Wat verandert er in 2026?
- De Belastingdienst handhaaft volledig sinds 1 januari 2025 — dat is dus al een feit, geen toekomstplan
- In 2026 legt de Belastingdienst nog geen verzuimboetes op bij een eerste constatering
- Bij opzet of grove schuld kan wél een vergrijpboete volgen
- Naheffingen loonheffing zijn mogelijk, met terugwerkende kracht tot 1 januari 2025
- De controle richt zich vooral op risicosectoren zoals de bouw, zorg, kinderopvang en IT
Hoe beoordeelt de Belastingdienst dit?
Er wordt gekeken naar drie kernvragen: is er een gezagsverhouding, verricht je de arbeid persoonlijk, en ontvang je daarvoor loon? Een modelovereenkomst biedt hierbij geen garantie — de praktijk is bepalend, niet wat er op papier staat.
Twijfel je over jouw situatie? Via de Webmodule Beoordeling Arbeidsrelatie van de Rijksoverheid krijg je een indicatie van hoe jouw samenwerking beoordeeld zou worden.
Bron: Rijksoverheid.nl — Veelgestelde vragen over schijnzelfstandigheid
Wat zijn de gevolgen als je als schijnzelfstandige wordt aangemerkt?
- Je kunt je zelfstandigenaftrek, startersaftrek en mkb-winstvrijstelling kwijtraken
- Je opdrachtgever kan een naheffing loonheffing krijgen
- Mogelijk krijg je alsnog aanspraak op rechten die bij een dienstverband horen, zoals pensioenopbouw
Zo verklein je het risico
- Werk voor meerdere opdrachtgevers in plaats van structureel voor één partij
- Bepaal zelf hoe, waar en wanneer je je werk uitvoert, waar dat mogelijk is
- Loop je risico op momenten van twijfel, maak dan nieuwe afspraken over de arbeidsrelatie in plaats van af te wachten
Veelgestelde vragen
Is de handhaving nieuw in 2026?
Nee. Het zogeheten handhavingsmoratorium eindigde al op 1 januari 2025. 2026 is vooral het jaar waarin de eerste vergrijpboetes mogelijk worden bij opzet of grove schuld.
Mag ik nog voor maar één opdrachtgever werken?
Dat mag, maar het risico op schijnzelfstandigheid is dan wel groter. Meerdere opdrachtgevers geven meer zekerheid dat je als zelfstandige wordt gezien.
Biedt een modelovereenkomst zekerheid?
Beperkt. Bestaande, goedgekeurde modelovereenkomsten blijven geldig tot eind 2029, maar de Belastingdienst kijkt vooral naar hoe er in de praktijk wordt samengewerkt, niet alleen naar het contract.
Komt er nieuwe wetgeving aan?
Ja, het wetsvoorstel Wet Vbar (Verduidelijking Beoordeling Arbeidsrelaties en Rechtsvermoeden) is in behandeling en moet meer duidelijkheid geven. Wij houden dit artikel bij zodra hier meer over bekend is.
Twijfel je over jouw situatie?
Wij denken vrijblijvend met je mee over hoe je risico op schijnzelfstandigheid beperkt.
Plan een vrijblijvend gesprek →